De Bodembreed Academie bestaat in september 2026 vijf jaar. Dit online leerplatform voor kennis en kunde over bodem en ondergrond is uitgegroeid tot een platform met ruim 3.000 gebruikers en 146 leermodules. Ter gelegenheid van het vijfjarig bestaan kijken projectleiders Sonja Kooiman (SIKB) en Vincent Breij (Bodembeheer Nederland) terug en vooruit.
Een brede basis voor het bodemwerkveld
Het initiatief voor de Bodembreed Academie kwam van Bodembeheer Nederland. De aanleiding was de veranderende rol van de bodem. Vincent Breij: “We dachten ooit dat we klaar waren met bodemsanering, intussen weten we wel beter. En daarbij willen we steeds meer met de bodem. Bodem is een belangrijke asset geworden.”
In de aanloop naar de Omgevingswet werd duidelijk dat goed nadenken over de ruimtelijke inrichting van de bodem nodig is om die langdurig duurzaam te kunnen benutten en beschermen. Dat vraagt om goed opgeleide mensen die vanuit een gedegen kennisbasis beslissingen kunnen nemen. Tegelijkertijd zag SIKB dat veel specifieke kennis bij ervaren mensen in de uitvoeringspraktijk zat, terwijl nieuwe aanwas beperkt bleef. SIKB had zelf de verbreding van de saneringshoek naar het bredere bodemwerkveld al ingezet en was daarmee een logische partner voor de ontwikkeling van de Bodembreed Academie. Samen betrokken zij ook KOBO-HO (Kennis- en Onderwijscentrum Bodem en Ondergrond) bij de start van de Bodembreed Academie. Als verbindende schakel tussen onderwijs, bedrijfsleven en overheid draagt KOBO bij aan de aansluiting tussen kennis en praktijk.
Groeien vanuit de praktijk
De Academie begon destijds met een aantal pilots. “De Bodembreed Academie is begonnen als groeimodel”, vertelt Breij. “Hierdoor konden we snel met het platform starten en ervaring opdoen. Die ervaringen gebruiken we om het platform steeds beter te maken.” Er is bewust voor gekozen om inschrijving zo laagdrempelig mogelijk in te richten. “Wie een module wil volgen hoeft alleen een e-mailadres in te vullen en een wachtwoord aan te maken, we vragen geen verdere gegevens.” Het leeraanbod is samen met het werkveld ontwikkeld en geactualiseerd. Om dat te kunnen blijven doen wordt voor een deel van de modules een vergoeding gevraagd.
Trots op samenwerking en groei
Terugkijkend is Breij vooral trots op de samenwerking. “Vanuit verschillende partijen met verschillende expertises hebben we een hele efficiënte en prettige samenwerking”, zegt Breij. Kooiman beaamt dat en is vooral verrast door de snelle groei van de Academie. “We zijn begonnen in coronatijd. Als je me toen had verteld dat we nu meer dan 3.000 gebruikers zouden hebben, had ik dat denk ik niet geloofd.” Die groei zet bovendien nog steeds door: iedere dag komen er nieuwe gebruikers bij en veel gebruikers keren regelmatig terug naar het platform. “We hadden dus echt iets te pakken”, concludeert Kooiman.
Basiskennis blijft belangrijk
Het bodemwerkveld verandert voortdurend en daarmee verschuift ook de aandacht voor bepaalde onderwerpen. PFAS en staalslakken zijn daar voorbeelden van. Toch betekent die veranderende actualiteit niet dat de kennisbehoefte telkens verschuift. “Soms wordt een onderwerp actueel door politieke of maatschappelijke ontwikkelingen, maar basiskennis over de bodem heeft ook iets tijdloos. De bodem is een constante factor waarover basiskennis nodig blijft”, zegt Breij. Vanuit die basis kijkt de Academie steeds welke actuele ontwikkelingen om aanvullende kennis of verdieping vragen. Kooiman noemt de Europese Richtlijn Bodemmonitoring en -Veerkracht als voorbeeld: naast basiskennis over een vitale bodem is er ook behoefte aan kennis over hoe je die in de praktijk toepast.
De basis blijft, de blik wordt breder
“Ook de komende jaren wil de Bodembreed Academie blijven kijken naar wat het werkveld nodig heeft.” Voor professionals die zich verder willen verdiepen in een bepaald thema, zijn er leerprogramma’s. Een leerprogramma bestaat uit ongeveer 10 tot 20 samenhangende modules, die ook afzonderlijk kunnen worden gevolgd. Zo kunnen professionals gericht aan hun kennis en ontwikkeling werken.
Daarnaast ziet Kooiman een belangrijke wegwijzerfunctie voor de Academie. Niet alle kennis hoeft op het platform zelf beschikbaar te zijn. Voor meer specifieke kennis kan de Academie doorverwijzen naar externe kennisaanbieders. “Bodemprofessional word je niet achter een scherm, je moet echt naar buiten, de praktijk in.” Daarom wil de Academie ook gesprekken voeren met opleidingsaanbieders.
Ook AI komt in beeld. Breij: “Hoe kunnen we AI inzetten binnen het keurmerk van de Bodembreed Academie, om de gebruikerservaring nog meer te verbeteren?”
Voor iedereen die kennis wil verbreden
De Bodembreed Academie biedt basiskennis in de breedte van bodem en ondergrond. “De modules behandelen uiteenlopende onderwerpen, zoals klimaatadaptatie, bodemenergie, milieukwaliteit, PFAS, saneringstechnieken en de geologie van Nederland. Iedereen die kennis wil maken met het bodemwerkveld, of kennis wil verbreden, kan terecht op het platform”, zegt Breij. “Dat geldt ook voor zij-instromers en omscholers.”
Het vijfjarig bestaan wordt op 24 september gevierd tijdens het SIKB Jaarcongres, in deelsessie 3.4: Een feestje van kennisoverdracht! Archeologie Academie van start & 5 jaar Bodembreed Academie. Meer weten over de Bodembreed Academie, de modules en de abonnementen? Kijk op bodembreedacademie.nl.
